Đó là họ đều sử dụng Tỷ Lệ Vàng, hay còn gọi là Tỷ Số Vàng. Nói một cách chuẩn xác, thì tỷ lệ này có giá trị là 1,61803399, được biểu thị bởi ký tự La Mã φ (đọc là ‘Phi’)
Vũ Trụ chứa đầy những điều bí ẩn đang thách đố tri thức của nhân loại. Bộ sưu tập những câu chuyện “Khoa học Huyền bí” của Thời báo Đại Kỷ Nguyên về những hiện tượng lạ thường đã kích thích trí tưởng tượng và mở ra những khả năng chưa từng mơ tới. Chúng có thật hay không? Tùy bạn quyết định!
Có một điểm chung giữa người Hy Lạp cổ đại- các nghệ sỹ thời kỳ Phục Hưng- một nhà thiên văn học thế kỷ thứ 17 và các kiến trúc sư thế kỷ thứ 21. Đó là họ đều sử dụng Tỷ Lệ Vàng, hay còn gọi là Tỷ Số Vàng. Nói một cách chuẩn xác, thì tỷ lệ này có giá trị là 1,61803399, được biểu thị bởi ký tự La Mã φ (đọc là ‘Phi’). Tỷ lệ này có một tính chất toán học khá đặc thù, nó hiện hữu mọi nơi trong tự nhiên, và có thể áp dụng nó để tạo nên một kết cấu thẩm mỹ hoàn hảo.
Theo nhà vật lý học thiên thể Mario Livio:
“Một số bộ óc toán hoc vĩ đại nhất mọi thời đại, từ Pytago đến Ơ-clit của thời Hy Lạp cổ đại, cho đến thời Trung Cổ với nhà toán học người Ý Leonardo Fibonacci và nhà thiên văn học thời kỳ Phục Hưng Johannes Kepler, xuyên suốt cho tới những nhân vật tiêu biểu trong giới khoa học hiện nay như nhà vật lý học của trường Đại Học Oxford Roger Penrose, tất cả họ đều đã dành vô số thời gian để nghiên cứu tỷ số đơn giản này cùng các tính chất của nó. Nhưng niềm say mê với Tỷ Lệ Vàng không chỉ giới hạn trong giới toán học. Các nhà sinh học, nghệ sỹ, nhạc sỹ, nhà sử học, kiến trúc sư, nhà tâm lý học, và kể cả những nhà thần học cũng đã suy nghĩ và tranh luận về cơ sở của sức lôi cuốn và sự hiện hữu khắp mọi nơi của tỷ số này. Trên thực tế, công bằng mà nói, Tỷ Lệ Vàng đã truyền cảm hứng cho các nhà tư tưởng thuộc mọi trường phái khác nhau, nhiều hơn bất kỳ con số nào khác trong lịch sử toán học.”
Trong lĩnh vực toán học và nghệ thuật, hai đại lượng được cho là có tỷ số vàng hay tỷ lệ vàng, nếu tỷ số giữa tổng của chúng với đại lượng lớn hơn bằng tỷ số giữa đại lượng lớn hơn và đại lượng nhỏ hơn. Khi hình dung Tỷ Lệ Vàng trong một không gian hai chiều, nó thường được biểu diễn bằng một hình xoắn ốc tạo ra từ một chuỗi các hình vuông và hình vòng cung, mỗi cái tạo nên những “Hình chữ nhật vàng”.
Ý nghĩa mang tính biểu tượng này xuất hiện bởi lẽ hình dạng xoắn ốc dường như rất giống với mô hình tăng trưởng trong tự nhiên và tỷ lệ này cũng làm gợi đến những mô hình phát triển trong cơ thể người. Vì vậy, những hình xoắn ốc và hình chữ nhật đơn giản này, đã gợi ý cho chúng ta về khả năng tồn tại một trật tự phổ quát đã đặt định nền tảng cho thế giới này, và do đó nó được gọi là “vàng” hay “thần thánh”.
Tỷ Lệ Vàng trong lịch sử
Tỷ lệ vàng đã mê hoặc rất nhiều các học giả phương Tây thuộc nhiều lĩnh vực đa dạng trong ít nhất 2.400 năm. Công trình sớm nhất được xây dựng dựa trên tỷ số này là các bức tượng trong đền thờ Parthenon (thờ nữ thần chiến tranh Athena) ở Hy Lạp, có niên đại khoảng giữa năm 490 và 430 TCN. Tuy nhiên, có rất nhiều người cho rằng nó hẳn phải có từ một thời kỳ xa xôi hơn thế và rằng người Ai Cập đã hiểu rất rõ về tính chất của tỷ số đặc biệt này.
(Thinkstock)
Theo một số nhà sử gia, người Ai Cập cho rằng tỷ lệ vàng mang trong nó một ý nghĩa thần thánh. Bởi vậy, tỷ lệ này đóng một vai trò quan trọng trong tín ngưỡng của họ. Họ sử dụng tỷ lệ vàng khi xây dựng các đền thờ và nơi yên nghỉ của người đã khuất. Hơn thế nữa, người Ai Cập cảm thấy tỷ lệ vàng khá bắt mắt. Họ đã sử dụng chúng trong hệ thống chữ viết và trong việc sắp xếp các đền thờ. Người Ai Cập biết rằng họ đang sử dụng tỷ lệ vàng, nhưng họ gọi chúng là “tỷ lệ thần thánh.”
Để đi đến định nghĩa đầu tiên về tỷ lệ vàng được ghi chép trong lịch sử, chúng ta cần quay ngược lại thời điểm khi nhà toán học Hy Lạp Ơ-clit (325-265 TCN), miêu tả cái ông gọi là “tỷ số cực điểm và trung bình” (extreme and mean ratio). Tuy nhiên, các tính chất độc đáo của tỷ lệ này đã trở nên phổ biến vào thế kỷ thứ 15, khi yếu tố thẩm mỹ là một bộ phận không thể thiếu gắn liền với hình học và nghệ thuật thời kỳ Phục Hưng, và tỷ lệ vàng đã đáp ứng được cả mục đích thực tiễn và biểu tượng. Như nhà toán học, nhà thiên văn học, và nhà chiêm tinh Johannes Kepler (1571 – 1630) đã viết:
“Hình học có hai kho báu vĩ đại: một là định luật Pytago, kho báu còn lại là tỷ lệ vàng; cái đầu có thể so sánh với vàng, cái thứ hai chúng ta có thể gọi nó là một viên ngọc quý.”
Tỷ lệ vàng trong kiến trúc
Rất nhiều các họa sỹ và kiến trúc sư đã tạo ra các công trình hay tác phẩm của họ sao cho xấp xỉ với tỷ lệ vàng, với niềm tin rằng kết quả sẽ có tính thẩm mỹ cao hơn. Sử dụng bất kỳ những tỷ lệ này, một kiến trúc sư có thể thiết kế một cái tay nắm cửa có mối quan hệ bổ trợ với cánh cửa, cánh cửa lại có quan hệ tương tự đối với tường, và cứ tiếp tục như vậy. Nhưng không chỉ thế, tỷ lệ vàng này cũng được áp dụng với mặt tiền của những công trình đồ sộ như đền thờ Parthenon cho đến nhà thờ Hồi Giáo Kairouan, và cho đến cả những công trình hiện đại như nhà hát Opera Sydney và Bảo tàng Quốc gia ở London.
Tỷ lệ vàng trong tự nhiên
Có lẽ điều ngạc nhiên nhất về Tỷ Lệ Vàng là chúng ta có thể thấy nó ở khắp mọi nơi trong tự nhiên. Tỷ lệ vàng xuất hiện trong cách sắp xếp các cành cây dọc theo thân cây và các đường gân trên lá. Nó cũng xuất hiện trong khung xương của các động vật và con người, cũng như sự phân nhánh của huyết quản và dây thần kinh. Nó thậm chí còn xuất hiện trong tỷ lệ của các hợp chất hóa học và hình dạng của các tinh thể. Về cơ bản, nó hiện hữu xung quanh và bên trong chúng ta, và chính vì thế nhà tâm lý học người Đức Adolf Zeising (1810 – 1876) đã gọi nó là một ‘định luật vũ trụ’:
“Trong Tỷ Lệ Vàng bao hàm nguyên tắc căn bản của tất cả mong ước hướng tới cái đẹp và sự hoàn thiện, cả trong tự nhiên và nghệ thuật; và nó thẩm thấu, như một triết lý thần thánh nhất, vào tất cả các cấu trúc, hình dạng và tỷ lệ, bất kể chúng mang tính phổ quát hay cá nhân, hữu cơ hay vô cơ, thuộc về thính giác hay thị giác; và hiện hữu hoàn hảo nhất, lại ở hình thể con người.”
Với những tính chất đặc biệt của tỷ lệ vàng, rất nhiều người nhìn nhận tỷ lệ này như một điều thần thánh và là một cánh cửa dẫn tới sự thấu hiểu sâu sắc hơn về cái đẹp và nét tâm linh trong cuộc sống, đồng thời vén lên bức màn che dấu sự cân đối hay mối liên hệ trong rất nhiều sự vật chúng ta quan sát được.
Đăng lại với sự cho phép từ trang Ancient Origins.
Thiện Nhân St
