Tam phủ hay Tứ phủ?
Nhiều người đi lễ đền phủ nhiều năm nhưng vẫn chưa phân biệt rõ hai cách gọi này.
Có người nói Tam phủ.
Có người nói Tứ phủ.
Có nơi lại gọi chung là "Tam Tứ phủ".
Vậy đâu là khác biệt?
Tam phủ nghĩa là ba phủ, ba cõi:
Thiên phủ – cõi Trời, nơi sinh ra mây mưa, sấm chớp, điều hòa thời tiết.
Nhạc phủ – cõi Núi Rừng, nơi có cây thuốc, muông thú, nguồn nước đầu nguồn.
Thoải phủ – cõi Sông Nước, nơi nuôi dưỡng đồng ruộng và đời sống sông nước.
Ba cõi ấy bao trùm gần như toàn bộ môi trường sống của cư dân nông nghiệp xưa.
UNESCO khi ghi danh năm 2016 cũng dùng tên gọi "Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ".
Tứ phủ là Tam phủ cộng thêm một cõi nữa:
Địa phủ – cõi Đất.
Đất là nơi con người sinh sống, canh tác, dựng nhà, lập làng.
Có quan niệm cho rằng Địa phủ được bổ sung sau, để hệ thống các cõi được trọn vẹn hơn.
Cũng có quan niệm gắn Mẫu Địa với Mẫu Liễu Hạnh trong một số cách sắp xếp.
Tùy vùng miền và tùy từng đền phủ, cách hiểu có thể khác nhau.
Vậy gọi thế nào mới đúng?
Câu trả lời là: cả hai đều được dùng.
Tam phủ nhấn mạnh ba cõi cốt lõi.
Tứ phủ là cách gọi mở rộng, phổ biến trong đời sống và trong thực hành lễ nghi.
Trong dân gian, nhiều người gọi chung là "Tam Tứ phủ" để bao quát cả hai.
Sự không thống nhất này không phải là sai sót.
Nó phản ánh đúng bản chất của một tín ngưỡng dân gian, sống động và biến đổi theo thời gian.
Điều thú vị là bốn cõi ấy cũng gắn với bốn màu sắc rất quen thuộc trong đền phủ:
Thiên phủ – màu đỏ.
Nhạc phủ – màu xanh.
Thoải phủ – màu trắng.
Địa phủ – màu vàng.
Bạn sẽ thấy những màu này trên y phục của tượng Mẫu, trên khăn áo hầu đồng, trên cờ và đồ lễ.
Chúng ta sẽ có một bài riêng để giải mã ý nghĩa của những màu sắc này.
Hiểu được Tam phủ, Tứ phủ cũng là hiểu được cách người Việt nhìn vũ trụ:
Trời – Đất – Núi – Nước không tách rời nhau.
Tất cả cùng nuôi dưỡng con người.
Và con người phải biết sống hài hòa với tất cả.
Trong bài tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu vào cõi đầu tiên: Thiên phủ – miền Trời.
Xin cảm ơn quý vị đã đồng hành cùng Phong Thủy Sư Thanh Nhàn trong hành trình Giải mã Đạo Mẫu Tứ Phủ Việt Nam.
