Nếu Thiên phủ là bầu trời che chở, Nhạc phủ là núi rừng ôm ấp, Thoải phủ là dòng nước nuôi dưỡng, thì Địa phủ chính là mặt đất nâng đỡ muôn loài.
Đây là cõi thứ tư, khép lại vòng tròn Tứ phủ: Trời – Núi – Nước – Đất.
Với người Việt, đất không chỉ là nơi ở. Đất là quê hương, là mồ mả tổ tiên, là ruộng lúa nuôi sống bao thế hệ.
1. Địa phủ – cõi Đất Mẹ
Địa phủ là cõi Đất: đồng ruộng, gò bãi, làng xóm và cả thế giới bên dưới mặt đất.
Người xưa có câu “đất mẹ”, bởi đất cũng như người mẹ: nhận hạt giống, ủ ấm, rồi trả lại cho đời cây lúa, củ khoai, quả ngọt.
Đất lặng lẽ, bền bỉ và bao dung. Ta đi trên đất, ăn từ đất, và cuối cùng cũng trở về với đất.
Vì vậy, kính Địa phủ là kính cái gốc của sự sống, kính nơi chôn rau cắt rốn.
2. Mẫu Địa – Mẫu Đệ Tứ áo vàng
Vị Mẫu cai quản Địa phủ được gọi là Mẫu Địa, có nơi gọi là Mẫu Địa Phủ hay Mẫu Đệ Tứ.
Màu tượng trưng của Địa phủ là màu vàng – màu của đất phù sa, của đồng lúa chín, của sự sung túc và vững vàng.
Theo nhiều tài liệu nghiên cứu, trong thực hành hầu đồng Mẫu Địa ít khi có giá hầu riêng như Mẫu Thượng Thiên, Mẫu Thượng Ngàn hay Mẫu Thoải. Nhiều điện thờ chỉ đặt Tam tòa Thánh Mẫu, còn Địa phủ được hiểu là cõi nền, nâng đỡ cả ba cõi kia.
Dù cách thờ mỗi nơi có khác, hình ảnh chung vẫn là một người Mẹ hiền hậu, cho con người chỗ dựa vững chãi để an cư lạc nghiệp.
3. Đất nuôi lúa, lúa nuôi người
Người Việt là cư dân nông nghiệp. Hạt gạo trong bát cơm mỗi ngày đều đi lên từ đất.
Từ lòng biết ơn ấy, dân gian có tục thờ Thổ Công, Thổ Địa – các vị thần coi giữ đất đai, nhà cửa, làng xóm. Câu nói quen thuộc “đất có Thổ công, sông có Hà bá” thể hiện rõ niềm tin rằng mảnh đất nào cũng có thần linh cai quản.
Trước khi làm nhà, người ta làm lễ động thổ. Đầu năm, cuối năm, người ta thắp hương tạ đất. Đó là cách nói lời “xin phép” và “cảm ơn” với đất.
Tinh thần này rất gần với Đạo Mẫu: biết ơn Mẹ Đất đã cho mình cơm ăn, áo mặc, chỗ ở.
4. Tứ phủ đủ bốn cõi
Đến Địa phủ, chúng ta đã đi trọn bốn cõi của Tứ phủ:
- Thiên phủ – miền Trời, màu đỏ.
- Nhạc phủ – miền Núi Rừng, màu xanh.
- Thoải phủ – miền Sông Nước, màu trắng.
- Địa phủ – miền Đất Đai, màu vàng.
Bốn cõi, bốn màu, bốn vị Mẫu – nhưng cùng chung một tinh thần: thiên nhiên là Mẹ, và con người phải sống hài hòa với Mẹ thiên nhiên.
Đây cũng là lý do người Việt coi Đạo Mẫu là tín ngưỡng gần gũi nhất với đời sống: nó gói trọn trời, đất, núi, sông vào trong lòng thương của người Mẹ.
5. Góc phong thủy: Đất lành chim đậu
Ông bà ta nói: “Đất lành chim đậu.” Trong phong thủy, chọn đất là việc đầu tiên và quan trọng nhất khi dựng nhà.
Một mảnh đất tốt thường vuông vức, cao ráo, khô thoáng, phía sau có chỗ dựa vững (tựa sơn), phía trước có minh đường rộng rãi, có nước tụ hiền hòa (hướng thủy).
Đất trũng, ẩm thấp, đất méo mó, đất nhọn hoắt hay bị đường đâm thẳng vào là những thế đất cần cân nhắc kỹ và cần hóa giải.
Khi đã có đất, hãy giữ đất sạch sẽ, cây cối xanh tươi, không xả rác, không để nhà hoang lạnh lẽo. Đất được chăm thì khí tụ, nhà được ấm thì người an.
Người xưa kính Mẫu Địa, suy cho cùng là biết quý mảnh đất mình đang sống, biết ơn và biết giữ gìn để truyền lại cho con cháu.
Ở bài tiếp theo (Bài 10/50), chúng ta sẽ tiếp tục hành trình Giải mã Đạo Mẫu Tứ phủ Việt Nam.
Xin cảm ơn quý vị đã đồng hành cùng Phong Thủy Sư Thanh Nhàn trong hành trình Giải mã Đạo Mẫu Tứ phủ Việt Nam.
Ảnh minh họa: tự thiết kế – Phong Thủy Đất Việt (phongthuydatviet.com).
Sách hay nên đọc để hiểu thêm về phong thủy đất đai, nhà ở:
