Người xưa tin rằng mỗi vùng đất đều có một vị thần giữ khí. Kẻ biết kính trọng thì được che chở; kẻ cậy phép muốn áp chế thì chuốc lấy thất bại. Câu chuyện thần Long Đỗ và Cao Biền nơi thành Đại La, nay là Hà Nội, là một trong những huyền tích đẹp và sâu sắc nhất của đất Thăng Long.
Cao Biền đắp thành Đại La
Theo sử sách, Cao Biền là một nhân vật có thật, người nhà Đường, được cử sang làm Tiết độ sứ cai trị nước ta vào khoảng năm 866. Ông nổi tiếng là người giỏi địa lý, tinh thông phép thuật, và đã cho đắp thành Đại La bên bờ sông Hồng, chính là vùng đất sau này trở thành kinh đô Thăng Long.
Từ đây, truyền thuyết bắt đầu. Dân gian kể rằng Cao Biền nhìn khí đất vùng này mà lòng bất an, thấy đây là nơi long khí hội tụ, có thể sinh ra đế vương. Với con người đến từ phương Bắc ấy, long khí của đất Nam không phải là điều nên để yên.
Đền Bạch Mã, phố Hàng Buồm, Hà Nội – nơi thờ thần Long Đỗ – Ảnh: Greg Willis, CC BY-SA 2.0 (Wikimedia Commons)
Giấc mộng bên cửa Đông
Một ngày kia, Cao Biền ra cửa Đông dạo chơi. Bỗng gió nổi mây mù, ông trông thấy một người cao lớn mặc áo gấm cưỡi rồng bay lượn trên thành. Lòng ông nảy ý muốn trấn yểm cho khí đất yếu đi.
Đêm ấy, ông mộng thấy vị thần nọ hiện ra và nói: “Ta là tinh anh của khí thiêng sông núi ở Long Đỗ. Ta không phải yêu khí, cớ gì ngươi lại muốn trấn yểm?” Thần tích còn ghi, ông tỉnh dậy, không nghe, vẫn cho chôn vàng, đồng và bùa chú để yểm.
Cuồng phong và tro bụi
Truyền thuyết kể, ngay đêm đó sấm chớp nổi lên, cuồng phong cuốn đến. Số vàng đồng và bùa chú Cao Biền cất công chôn cất bị đánh tan thành tro bụi. Cao Biền kinh hãi, than rằng đất này có thần linh, rồi cho lập đền thờ thần Long Đỗ để tạ tội. Đó chính là ngôi đền về sau được gọi là đền Bạch Mã. Theo thần tích, ít lâu sau Cao Biền bị triệu về nước.
Từ đó, thời Bắc thuộc, các quan thái thú, thứ sử khi đắp thành ở vùng Long Đỗ đều phải khấn xin phép thần trước. Một vị thần của đất, người xưa gọi là thần giữ khí, vốn được lòng dân tin kính từ trước khi quan cai trị đến.
Tượng ngựa trắng trong đền Bạch Mã – Ảnh: Donald Trung, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)
Ngựa trắng chỉ đường, thành Thăng Long vững bền
Năm 1010, vua Lý Thái Tổ rời đô từ Hoa Lư ra Đại La, thấy đây là nơi thắng địa, mộng thấy rồng vàng bay lên nên đổi tên thành Thăng Long. Nhưng truyền thuyết kể, thành xây đến đâu lại sụt lở đến đó, đêm đắp xong, sáng ra đã đổ.
Nhà vua bèn đến đền thần Long Đỗ cầu khấn. Bỗng một con ngựa trắng từ trong đền đi ra, đi một vòng quanh khu thành rồi biến mất vào đền. Vua cho đắp tường thành theo đúng dấu chân ngựa, và thành từ đó vững chãi, không sụt nữa. Cảm tạ ơn thần, nhà vua phong ngài là Quốc đô Thành hoàng Đại vương, cho tạc tượng ngựa trắng và đổi tên đền thành Bạch Mã.
Ghi chú: các sách kể chuyện này có nhiều dị bản. Có bản nói ngựa đi từ hướng Tây sang Đông, có bản nói từ Đông sang Tây; có bản nói vua nằm mộng trước, có bản nói ngựa hiện sau khi vua cầu khấn. Điều chung của các bản là lòng kính thần và sự thuận theo đất.
Chính điện đền Bạch Mã – Ảnh: Christophe95, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)
Đền Bạch Mã hôm nay
Đền Bạch Mã nay nằm ở số 76 phố Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, là ngôi đền đứng đầu trong Thăng Long Tứ Trấn, trấn giữ phương Đông của kinh thành. Kiến trúc hiện còn chủ yếu mang dấu ấn thế kỷ XIX, thờ thần Long Đỗ cùng hình tượng ngựa trắng. Trong dân gian còn kể thêm nhiều chuyện lạ về ngôi đền, như chuyện quanh đền nhiều lần cháy lớn mà đền vẫn bình yên.
Lời nhắn từ Phong Thủy Sư
Phong thủy xưa vốn dạy con người đọc đất mà thuận theo, chứ không phải cậy phép mà chế ngự. Câu chuyện Cao Biền cho ta thấy: dù tài giỏi địa lý đến đâu, nếu thiếu lòng kính trọng thì cũng không thắng được cái “khí chính” của đất. Ngược lại, khi nhà vua đến với tấm lòng thành, đất liền ban cho sự vững bền.
Ngày nay, khi làm nhà, mở cơ nghiệp hay chọn nơi an cư, chúng ta cũng nên giữ tinh thần ấy: xem xét thế đất, kính trọng người xưa, làm việc ngay thẳng, thì bình an ắt đến.
Một góc đền Bạch Mã nhìn từ sân đền – Ảnh: Donald Trung, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)
Câu chuyện trên là truyền thuyết và thần tích dân gian, không phải sử liệu chính thức, được kể lại để giúp quý vị hiểu thêm về văn hóa tín ngưỡng phương Đông. Cao Biền và việc dời đô năm 1010 của Lý Thái Tổ là các mốc lịch sử; phần hiển linh, mộng báo, ngựa trắng là truyền thuyết.
Nguồn tham khảo
- Chuyện về vị Quốc đô Thành Hoàng Đại Vương của kinh thành Thăng Long – Báo Pháp Luật
- Vì sao ngựa trắng được tôn làm “Thành hoàng” đất Thăng Long? – Báo Pháp Luật
- Việt điện u linh tập; Lĩnh Nam chích quái (các sách cổ, theo lời trích dẫn trong các bài báo trên).
Quý vị cần xem phong thủy nhà ở, đất đai, cơ nghiệp? Xin liên hệ Phong Thủy Sư THANH NHÀN – Hotline/Zalo: 0944 547 007.
Sách hay nên tham khảo:
